جهش به محتوا
ورود کاربران
وبلاگآموزش نرم‌افزارپایگاه داده چیست؟! بررسی مفاهیم به زبان ساده
هر زمان نیاز به کمک داشتید، در کنار شما هستیم . با ما تماس بگیرید ( 031-3626 0000 ) یا درخواست خود را به صورت آنلاین ثبت نمایید.

پایگاه داده چیست؟! بررسی مفاهیم به زبان ساده

در دنیای کامپیوتر کلمه‌ی پایگاه داده، بانک اطلاعاتی و یا دیتابیس زیاد به گوش می‌خورد. داده‌ها اطلاعاتی هستند که برای سازماندهی آنها به یک پایگاه داده نیاز است. این مقاله در مورد «پایگاه داده چیست» به شما کمک می‌کند تعریف، انواع مختلف، مزایا و معایب آنها را درک کنید.

 

Database یا همان پایگاه داده چیست؟

خوب می‌دانیم که در فضاهای مجازی مانند اینستاگرام و تلگرام افراد به‌راحتی روزمرگی‌ها، پیام‌ها و رسانه‌های خود را به اشتراک می‌گذارند. ما اگر زیرسازی‌های این ابزارها را بررسی کنیم متوجه می‌شویم که به یک حافظه‌ی بزرگ برای نگهداری این پیام‌ها و اطلاعات نیاز است. به این اطلاعات که شامل (عکس‌ها، ویدیوها، متن‌ها، صداها و… ) می‌شود، داده می‌گویند.

حال برای نگهداری این داده‌ها به یک فضایی نیاز است که همه‌ی این داده‌ها را ذخیره و حفظ کند. این فضا با نام پایگاه داده (Database) شناخته می‌شود. پایگاه‌های داده توسط برنامه‌نویسان طراحی شده و به‌گونه‌ای نوشته می‌شوند که سیستم شما قادر به خواندن این داده‌ها باشد و امکان ویرایش و حذف و اضافه کردن داده وجود داشته باشد.

بنا بر آنچه گفته شد، در جواب سوال پایگاه داده چیست، می‌توانیم بگوییم: پایگاه داده مجموعه‌ای سازمان‌یافته از اطلاعات یا داده‌های ساختاریافته است که معمولاً به صورت الکترونیکی در سیستم رایانه‌ای ذخیره می‌شود. یک پایگاه داده معمولاً توسط سیستم مدیریت پایگاه داده (DBMS) کنترل می‌شود. داده‌ها همراه با برنامه‌هایی که با آنها در ارتباط هستند، به‌عنوان یک سیستم پایگاه داده تلقی می‌گردند.

پایگاه داده و دیتابیس

امروزه داده‌های متداولی در انواع پایگاه‌های داده، در حال کار هستند. به‌طور معمول در ردیف‌ها و ستون‌ها در یک سری جداول مدل‌سازی شده تا پردازش داده‌ها را کارآمد سازند. سپس می‌توان به‌راحتی به داده‌ها دسترسی داشت و آنها را مدیریت، اصلاح، به‌روزرسانی، کنترل و سازماندهی کرد. بیشتر پایگاه‌های داده از زبان جستجوی ساختاریافته (SQL) برای نوشتن و دسترسی داده‌ها استفاده می‌کنند.

دیتابیس از اجزای مختلفی تشکیل شده و انواع مختلفی دارد، همین‌طور کاربردهای زیادی را برای شما خواهد داشت. به عنوان مثال  همین سایتی که در حال مشاهده مطالب آن هستید، این مطالب را از یک پایگاه داده بیرون آورده است. اجازه دهید در ادامه ببینیم که اجزای مختلف یک پایگاه داده چیست و چگونه در کارکرد این پایگاه داده نقش خواهند داشت؟

 

اجزای مختلف پایگاه داده چیست؟

پایگاه‌های داده در عین انسجام و جامعیتی که دارند از اجزای کوچک‌تری تشکیل شده‌اند که عبارتند از:

 

نرم‌افزار

اصلی‌ترین جزء پایگاه داده محسوب می‌شود و امکان حفظ و امنیت داده‌ها را دارد. به‌عبارتی مجموعه برنامه‌هایی است که برای مدیریت و کنترل پایگاه داده استفاده می‌شود. که شامل خود نرم افزار پایگاه داده، سیستم عامل و نرم افزار شبکه‌ای است که برای فراهم کردن دسترسی و به اشتراک گذاشتن داده‌ها در بین کاربران و برنامه‌های کاربردی در پایگاه داده استفاده می‌شود.

 

سخت‌افزار

متشکل از دستگاه‌های فیزیکی، الکترونیکی مانند رایانه‌ها، دستگاه‌های ورودی و خروجی، دستگاه‌های ذخیره‌سازی و غیره است. این جزء رابط بین رایانه‌ها و سیستم‌های دنیای واقعی را ارائه می‌دهد.

 

داده‌ها 

علت به وجود آمدن پایگاه داده است! داده‌ها یک واقعیت خام و غیرسازمان‌یافته است که برای معنادار کردن آنها لازم است پردازش شود. به‌طور کلی، داده‌ها شامل حقایق، مشاهدات، ادراکات، اعداد، نویسه‌ها، نمادها، تصاویر و غیره هستند.

 

زبان 

از زبان Access Database برای دسترسی به داده‌های پایگاه داده، خواندن، اضافه کردن، بازیابی اطلاعات دیتابیس، وارد کردن داده‌های جدید و به‌روزرسانی داده‌های موجود استفاده می‌شود. کاربر برخی از دستورات خاص را در زبان دسترسی به پایگاه داده می‌نویسد و آنها را به پایگاه داده ارسال می‌کند. پس از این ارسال سیستم مدیریت پایگاه داده یا همان DBMS با تحلیل این درخواست‌ها و دستورها می‌تواند کار مدنظر کاربر را انجام دهد.

 

دستورالعمل‌ها (روش و یا رویه)

مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها و قوانینی است که به شما کمک می‌کند از DBMS استفاده کنید. به بیان ساده یعنی شیوه‌های مدیریت و استفاده از دیتابیس. این اجزا به صورت کلی می‌باشد و هر کدام از موارد گفته شده خود یک طیف وسیع دارند.

اجزای پایگاه داده

DBMS یا سیستم مدیریت پایگاه داده چیست؟

Database Management System مجموعه‌ای از برنامه‌ها است که کاربران را قادر می‌سازد به پایگاه داده دسترسی پیدا کنند، داده‌ها را ویرایش کنند، گزارش دهند و داده‌ها را نشان دهند. همچنین در کنترل دسترسی به پایگاه داده کمک می‌کند. سیستم‌های مدیریت پایگاه داده مفهوم جدیدی نیستند و برای اولین بار در دهه 1960 اجرا شده‌اند.

 

مزایای DBMS حرفه‌ای:

از مزایای این سیستم مدیریتی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تکنیک‌های مختلفی را برای ذخیره و بازیابی داده‌ها ارائه می‌دهد.
  • به‌عنوان یک کنترل‌کننده کارآمد برای ایجاد تعادل بین نیازهای چندین برنامه با استفاده از داده‌های مشابه عمل می‌کند.
  • روش‌های مدیریت یکنواخت برای داده‌ها دارد.
  • برنامه‌نویسان برنامه هرگز در معرض جزئیات نمایش و ذخیره داده‌ها قرار نمی‌گیرند.
  • از توابع مختلف قدرتمندی برای ذخیره و بازیابی داده‌ها به‌طور موثر استفاده می‌کند.
  • یکپارچگی و امنیت داده‌ها را ارائه می‌دهد.
  • به معنای محدودیت‌های یکپارچگی برای دستیابی به سطح بالایی از محافظت در برابر دسترسی ممنوع به داده است.
  • دسترسی هم‌زمان به داده‌ها را به گونه‌ای برنامه‌ریزی می‌کند که فقط یک کاربر می‌تواند هم‌زمان به داده‌های مشابه دسترسی پیدا کند.

پس از بررسی اینکه سیستم مدیریت پایگاه داده چیست نوبت به پاسخ این سوال می‌شود که انواع اصلی ساختارهای پایگاه داده چیست؟

 

SQL و NOSQL چیست؟

می‌توان گفت که این دو از محبوب‌ترین پایگاه‌های داده هستند که SQL را پایگاه داده‌ی رابطه‌ای و NOSQL را پایگاه داده‌ی غیررابطه‌ای می‌نامند.

SQL یک زبان برنامه‌نویسی تحت وب است که برای کنترل و دسترسی پایگاه داده استفاده می‌شود و از جدول‌هایی دارای سطر و ستون تشکیل شده است. SQL بسیار پایدار است و برای داده‌هایی که با ساختار مشخص هستند استفاده می‌شود.

NOSQL برای ذخیره و مدیریت داده‌هایی که ساختار مشخصی ندارند کاربرد دارد. این نوع از پایگاه داده بهینه شده و دارای سرعت بالایی است و معمولا برای دیتاهای بزرگ استفاده می‌شود.

پس از مقایسه‌ی دیتابیس‌های SQL و NOSQL به این نتیجه می‌رسیم که دیتابیس SQL  داده‌ها را به‌صورت جدول و ستون‌ها ذخیره می‌کند ولی NOSQL بر مبنای سند و گراف‌ها است. دیتابیس رابطه‌ای برای محیط‌هایی با تراکنش بالا بسیار بهتر از دیتابیس‌های غیررابطه‌ای عمل می‌کند. داده‌ها در دیتابیس رابطه‌ای ساختارمند هستند اما دیتابیس غیررابطه‌ای این‌گونه نیست.

SQL و NOSQL

انواع پایگاه داده چیست؟

 

پایگاه داده شی‌گرا Object oriented Database

این نوع پایگاه داده رایانه‌ای از ذخیره‌ی انواع داده‌ها پشتیبانی می‌کند. داده‌ها به‌صورت اشیا ذخیره می‌شوند. اشیائی که باید در پایگاه داده نگهداری شوند دارای ویژگی‌ها و روش‌هایی هستند که مشخص می‌کند با داده‌ها چه کاری انجام شود. PostgreSQL مثالی از DBMS رابطه‌ای شی‌گرا است.

 

پایگاه داده گراف Graph Database  

یک پایگاه داده گراف از تئوری نمودار برای ذخیره، نقشه‌برداری و روابط جستجو استفاده می‌کند. این نوع از پایگاه داده‌های رایانه بیشتر برای تجزیه‌وتحلیل اتصالات استفاده می‌شود. به‌عنوان مثال، یک سازمان می‌تواند از یک بانک اطلاعاتی نموداری برای استخراج اطلاعات مربوط به مشتریان از رسانه‌های اجتماعی استفاده کند.

 

پایگاه داده ابری Cloud Database

یک پایگاه داده‌ای است که برای چنین محیط مجازی بهینه‌سازی یا ساخته شده است. از مزایایی که یک پایگاه داده ابری دارد آن است که برخی از آنها می‌توانند هزینه‌ی ذخیره‌سازی و پهنای باند را پرداخت کنند. همچنین مقیاس‌پذیری در صورت تقاضا، همراه با در دسترس بودن بالا را می‌توان از مزایای این پایگاه داده دانست.

 

پایگاه داده متمرکز Centralized Database

این یک مکان متمرکز است و کاربران از پس‌زمینه‌های مختلف می‌توانند به این داده‌ها دسترسی پیدا کنند. این نوع از پایگاه داده‌های رایانه، روش‌های کاربردی را ذخیره می‌کنند که به کاربران کمک می‌کند حتی از یک مکان راه دور به داده‌ها دسترسی پیدا کنند.

 

پایگاه داده توزیع شده Distributed Database

این نوعی پایگاه داده است که از پایگاه داده مشترک و اطلاعات گرفته شده توسط رایانه‌های محلی کمک می‌گیرد. در این نوع سیستم پایگاه داده، داده‌ها در یک مکان نیستند و در بخش‌های مختلف توزیع می‌شوند.

 

پایگاه داده رابطه‌ای  SQL

این نوع پایگاه داده روابط پایگاه داده را به‌صورت جداول تعریف می‌کند که به آن DBMS رابطه‌ای نیز گفته می‌شود که محبوب‌ترین نوع DBMS در بازار است. MySQL ،Oracle و پایگاه داده‌ی Microsoft SQL Server، مثال‌هایی از پایگاه داده RDBMS هستند.

 

پایگاه داده غیررابطه‌ای NOSQL

این پایگاه داده برای مجموعه‌ی گسترده‌ای از داده‌های توزیع شده استفاده می‌شود. چند مشکل عملکرد داده‌های بزرگ وجود دارد که به‌طور موثر توسط پایگاه‌های داده رابطه‌ای برطرف می‌شوند. این نوع از پایگاه داده‌ در تجزیه‌وتحلیل داده‌های بدون ساختار در ابعاد بزرگ بسیار کارآمد است.

 

پایگاه داده منبع باز Open-source databases

این نوع پایگاه داده اطلاعات مربوط به عملیات را ذخیره می‌کند و عمدتا در زمینه‌ی بازاریابی، روابط کارمندان، خدمات به مشتری، پایگاه‌های داده مورد استفاده قرار می‌گیرد.

باید در نظر داشت علاوه بر موارد گفته شده ممکن است انواع مختلفی از پایگاه داده‌ها نیز وجود داشته باشند که به صورت ترکیبی از انواع بالا و یا با تکنولوژی‌ها و ویژگی‌های جدید ارائه شده و مشغول به کار باشند. مبحث پایگاه داده یکی از پویاترین موارد و علوم حوزه‌ی کامپیوتر و رایانه است. تا اینجای مطالب به معرفی و توضیحاتی در مورد دیتابیس پرداختیم و دیدیم که پایگاه داده چیست، حال باید به این مطلب پرداخته شود نقش این عنصر مهم در طراحی سایت و راه‌اندازی آن چیست؟

تمامی افزونه‌ها، تصاویر و متن‌ها بر روی دیتابیس ذخیره و نگهداری می‌شوند. پس مدیریت و حفظ این اطلاعات در هاست و سرور دارای اهمیت بالایی است.  در ادامه‌ی مقاله می‌فهمیم دیتابیس هاستی که تهیه می‌کنیم از چه نوعی است.

دیتابیس هاست

دیتابیس هاست چیست؟

شرکت‌های هاستینگ برای میزبانی اطلاعات سایت، امکان مدیریت پایگاه داده را به ما می‌دهند. یکی از معروف‌ترین و بهترین دیتابیس‌ها در دنیا که زیاد مورد توجه قرار گرفته MYSQL نام دارد.

شما می‌توانید برای ساخت دیتابیس Mysql وارد کنترل پنل هاست خود شوید در صفحه‌ی اصلی از بخش Databases گزینه‌ی MYSQL Database را انتخاب کنید. در صفحه‌ی باز شده نام دیتابیس خود را وارد کنید و برای ادامه گزینه‌ی Create Database را بزنید. در صفحه‌ی جدید از بخش Username نام کاربری خود را نوشته و بخش‌های دوم (password) و سوم برای تایید رمز عبور موردنظر شماست. با کلیک روی گزینه‌ی Create a User در پایین صفحه یوزر شما ایجاد می‌شود.

شما باید از کادر‌های کشویی User و Database مورد نظرتان را انتخاب نمایید و روی گزینه‌ی Add کلیک کنید. حالا به صفحه‌ی جدیدی وارد می‌شوید که باید تیک بالای جدول یعنی گزینه‌ی ALL PRIVILEGES را فعال نمایید، تا تمام گزینه‌ها برای شما فعال شود و در انتها گزینه‌ی Make Changes را بزنید.

 

دیتابیس وردپرس چیست؟

وردپرس یکی از مطرح‌ترین و مهمترین پلتفرم‌هایی است که برای ساخت سایت می‌توانید از آن استفاده کنید. همان‌طور که می‌دانید سایتی که با وردپرس ساخته شده باشد داده‌ها را روی هاست ذخیره می‌کند. امکان ایجاد و مدیریت پایگاه داده در هاستی که تهیه کرده‌اید وجود دارد برای این منظور شما می‌توانید از طریق کنترل پنل خود به گزینه‌های پایگاه داده‌ی موجود دسترسی پیدا کرده و تنظیمات آن را اعمال کنید.

 

بهترین پایگاه داده چیست؟

تنوع پایگاه داده‌ها باعث شده است تا بگومگویی در مجامع مختلف برای اینکه بهترین پایگاه داده کدام است ایجاد شود. البته نقش تبلیغات را نیز نمی‌توان در داغ‌تر شدن این اختلافات نادیده گرفت. بهترین روش برای مشخص شدن بهترین پایگاه داده این است که نظریات برنامه‌نویسان دیگر را دنبال کنیم. اگر بخواهیم 10 تا از دیتابیس‌های پرطرفدار را به شما معرفی کنیم و بگوییم که محبوبترین پایگاه داده چیست، می‌توانیم لیست زیر را برای این کار معرفی کنیم:

  • Oracel
  • MySQL
  • Microsoft SQL Server
  • PostgreSQL
  • MongoDB
  • DB2
  • Microsoft Access
  • Cassandra
  • Redis
  • Elasticsearch

 

سخن پایانی

حالا که اطلاعات مختصری از دنیای پیچیده‌ی داده‌ها و دیتابیس به دست آوردیم و دیدیم که پایگاه داده چیست، شما این امکان را خواهید داشت تا با توجه به نیاز خود، یکی از انواع پایگاه داده‌ی مناسب خود را انتخاب کنید و به‌راحتی مدیریت پایگاه داده را بر عهده بگیرید.

این مقاله برای شما مفید بود؟
بلهخیر

دیدگاهتان را بنویسید

Solve : *
36 ⁄ 18 =