مقدمه

کاربر root در لینوکس بالاترین سطح دسترسی را دارد و برای بسیاری از عملیات مدیریتی سرور مورد استفاده قرار می‌گیرد. اگر Password کاربر root در AlmaLinux 8.7 یا AlmaLinux 9.1 فراموش شود و کاربر دیگری با دسترسی sudo نیز در اختیار نداشته باشید، همچنان می‌توان از طریق GRUB رمز عبور root را بازیابی کرد.

در این روش، فرآیند Boot قبل از ورود کامل به سیستم‌عامل متوقف می‌شود و با استفاده از پارامتر rd.break می‌توان وارد محیط اضطراری شد، فایل‌سیستم اصلی را به حالت Read/Write تغییر داد و سپس Password جدیدی برای root تعیین کرد.

این روش برای هر دو نسخه AlmaLinux 8.7 و AlmaLinux 9.1 قابل استفاده است.

پیش‌نیازها

برای انجام این عملیات به موارد زیر نیاز دارید:

• دسترسی به Console سرور
• امکان Restart کردن سرور
• دسترسی به GRUB
• دسترسی KVM، VNC یا Web Console در VPS
• AlmaLinux 8.7 یا AlmaLinux 9.1
• دسترسی فیزیکی یا Console در صورت استفاده از سرور اختصاصی

نکته: این عملیات را نمی‌توان فقط از طریق SSH انجام داد؛ زیرا باید قبل از Boot کامل سیستم‌عامل وارد GRUB شوید.

اگر هنوز کاربر sudo دارید

اگر فقط Password کاربر root را فراموش کرده‌اید ولی یک User با دسترسی sudo در اختیار دارید، نیازی به GRUB نیست.

وارد User موردنظر شوید و اجرا کنید:

sudo passwd root

سپس Password جدید را وارد کنید:

New password:
Retype new password:

در صورت موفقیت پیام مشابه زیر نمایش داده می‌شود:

passwd: all authentication tokens updated successfully.

در این شرایط عملیات تمام شده است.

مراحل کلی ریست پسورد root

مراحل اصلی به شکل زیر هستند:

Restart Server
      ↓
GRUB
      ↓
Edit Kernel Parameters
      ↓
rd.break
      ↓
Remount /sysroot
      ↓
chroot
      ↓
passwd root
      ↓
SELinux Relabel
      ↓
Reboot

مرحله اول؛ باز کردن Console سرور

ابتدا وارد پنل ارائه‌دهنده VPS یا سرور شوید.

بسته به Provider ممکن است گزینه‌ای با یکی از نام‌های زیر مشاهده کنید:

Console
KVM Console
VNC Console
Web Console
Serial Console

Console را قبل از Restart کردن سرور باز کنید.

در راهنمای IONOS نیز ابتدا KVM Console باز شده و سپس سرور Restart می‌شود.

مرحله دوم؛ Restart کردن سرور

اگر هنوز به Shell دسترسی دارید:

reboot

یا:

systemctl reboot

در غیر این صورت از پنل VPS گزینه:

Restart

یا:

Reboot

را انتخاب کنید.

مرحله سوم؛ ورود به GRUB

در زمان Boot باید وارد صفحه GRUB شوید.

بسته به محیط مجازی‌سازی ممکن است نیاز باشد کلید:

Shift

را نگه دارید.

یا در بعضی سرورها:

Esc

را فشار دهید.

IONOS نیز اشاره می‌کند که در بعضی سرورها Shift و در برخی دیگر Esc برای نمایش GRUB موردنیاز است.

انتخاب Kernel

در صفحه GRUB معمولاً گزینه‌ای مشابه زیر مشاهده خواهید کرد:

برای AlmaLinux 8.7:

AlmaLinux (4.18.x) 8.7

و برای AlmaLinux 9.1:

AlmaLinux (5.14.x) 9.1

روی Kernel اصلی قرار بگیرید و کلید:

e

را فشار دهید.

این گزینه امکان ویرایش موقت Boot Parameters را فراهم می‌کند.

مرحله چهارم؛ پیدا کردن خط linux

بعد از فشردن e صفحه‌ای شامل Kernel Parameters نمایش داده می‌شود.

خطی را پیدا کنید که با:

linux

شروع می‌شود.

برای مثال در AlmaLinux 8 ممکن است مشابه زیر باشد:

linux ($root)/vmlinuz-4.18.0-... root=/dev/mapper/almalinux-root ro ...

و در AlmaLinux 9:

linux ($root)/vmlinuz-5.14.0-... root=/dev/mapper/almalinux-root ro ...

نسخه Kernel بسته به Updateهای نصب‌شده متفاوت خواهد بود.

مرحله پنجم؛ اضافه کردن rd.break

به انتهای خطی که با linux شروع می‌شود بروید و اضافه کنید:

rd.break

بنابراین انتهای خط باید چیزی شبیه زیر باشد:

... rhgb quiet rd.break

پارامتر:

rd.break

باعث می‌شود فرآیند Boot قبل از انتقال کنترل از Initramfs به سیستم اصلی متوقف شود و Prompt مربوط به switch_root نمایش داده شود. این همان روشی است که در مستندات Red Hat 8 و 9 نیز برای Reset کردن Password root استفاده می‌شود.

روش IONOS با enforcing=0

در راهنمای IONOS پیشنهاد شده است علاوه بر:

rd.break

پارامتر زیر نیز اضافه شود:

enforcing=0

بنابراین:

rd.break enforcing=0

خواهید داشت.

این تنظیم SELinux را برای Boot فعلی از حالت Enforcing خارج می‌کند.

در این مقاله برای روش عمومی و مطمئن‌تر، بعد از تغییر Password از:

touch /.autorelabel

نیز استفاده می‌کنیم تا SELinux Contextهای فایل‌ها در Boot بعدی اصلاح شوند.

مرحله ششم؛ Boot با تنظیمات جدید

پس از اضافه کردن rd.break کلیدهای زیر را فشار دهید:

Ctrl + X

سیستم با تنظیمات موقت جدید Boot خواهد شد.

بعد از چند لحظه Prompt مشابه زیر نمایش داده می‌شود:

switch_root:/#

این رفتار در AlmaLinux 8 و 9 بر پایه همان فرآیند Initramfs مورد استفاده در خانواده RHEL است.

مرحله هفتم؛ بررسی /sysroot

در این محیط، Root File System اصلی AlmaLinux در مسیر:

/sysroot

Mount شده است.

اما فایل‌سیستم در این مرحله به‌صورت:

Read Only

است.

بنابراین هنوز امکان تغییر Password وجود ندارد.

مرحله هشتم؛ تغییر فایل‌سیستم به Read/Write

دستور زیر را اجرا کنید:

mount -o remount,rw /sysroot

این دستور Root File System اصلی را با دسترسی Write مجدداً Mount می‌کند.

بررسی Read/Write بودن فایل‌سیستم

برای بررسی می‌توانید اجرا کنید:

mount | grep sysroot

در خروجی باید گزینه:

rw

را مشاهده کنید.

مرحله نهم؛ ورود به chroot

اکنون باید محیط Root را به سیستم‌عامل اصلی تغییر دهید.

دستور:

chroot /sysroot

Prompt معمولاً از:

switch_root:/#

به چیزی مشابه:

sh-4.4#

تغییر می‌کند.

در این مرحله داخل فایل‌سیستم واقعی AlmaLinux قرار دارید.

مرحله دهم؛ تغییر Password کاربر root

اکنون اجرا کنید:

passwd root

یا:

passwd

Password جدید را وارد کنید:

New password:

سپس مجدداً:

Retype new password:

اگر عملیات موفق باشد، پیامی مشابه زیر نمایش داده می‌شود:

passwd: all authentication tokens updated successfully.

انتخاب Password مناسب

برای root از Password قوی استفاده کنید.

بهتر است Password شامل موارد زیر باشد:

• حروف بزرگ
• حروف کوچک
• اعداد
• کاراکترهای خاص
• طول حداقل مناسب
• عدم استفاده از اطلاعات قابل حدس

از Passwordهایی مانند:

123456
root
root123
password
admin

استفاده نکنید.

مرحله یازدهم؛ SELinux Relabel

بعد از تغییر Password بهتر است SELinux Contextها در Boot بعدی اصلاح شوند.

دستور:

touch /.autorelabel

این فایل باعث می‌شود سیستم در Boot بعدی عملیات SELinux Relabel را انجام دهد. این مرحله در مستندات رسمی RHEL 8 و 9 نیز برای Reset Password توصیه شده است.

چرا autorelabel لازم است؟

Password کاربران لینوکس در فایل:

/etc/shadow

نگهداری می‌شود.

زمانی که این فایل از محیط chroot تغییر می‌کند، ممکن است SELinux Context آن نیاز به اصلاح داشته باشد.

با:

touch /.autorelabel

سیستم در Boot بعدی Security Context فایل‌ها را مجدداً بررسی می‌کند.

مدت زمان SELinux Relabel

عملیات Relabel ممکن است چند دقیقه طول بکشد.

روی سرورهایی با Disk بزرگ و تعداد فایل زیاد، زمان بیشتری لازم خواهد بود.

در این مدت:

• سرور را Force Restart نکنید.
• Console را نبندید اگر نیاز به بررسی وضعیت دارید.
• اجازه دهید عملیات کامل شود.

Red Hat نیز هشدار می‌دهد که Relabel روی Diskهای بزرگ ممکن است زمان‌بر باشد و سیستم پس از پایان فرآیند مجدداً Boot شود.

مرحله دوازدهم؛ خروج از chroot

دستور زیر را اجرا کنید:

exit

Prompt دوباره باید به شکل:

switch_root:/#

برگردد.

مرحله سیزدهم؛ Reboot سرور

برای ادامه Boot می‌توانید دوباره اجرا کنید:

exit

در روش استاندارد Red Hat این کار باعث ادامه فرآیند و Reboot سیستم می‌شود.

روش دیگری که IONOS در راهنمای خود ذکر کرده است:

reboot -f

است.

در صورت استفاده از /.autorelabel اجازه دهید عملیات Relabel به‌طور کامل انجام شود.

ورود با Password جدید

پس از Boot کامل سیستم می‌توانید از Console یا SSH وارد شوید.

برای مثال:

ssh root@SERVER_IP

Password جدید را وارد کنید.

بررسی کاربر فعلی

بعد از Login:

whoami

اگر با root وارد شده باشید:

root

نمایش داده می‌شود.

بررسی نسخه AlmaLinux

برای بررسی نسخه سیستم‌عامل:

cat /etc/almalinux-release

در AlmaLinux 8.7:

AlmaLinux release 8.7 (Stone Smilodon)

و در AlmaLinux 9.1:

AlmaLinux release 9.1 (Lime Lynx)

بررسی SELinux

بعد از Boot وضعیت SELinux را بررسی کنید:

getenforce

در سیستم‌هایی که SELinux فعال است باید معمولاً:

Enforcing

نمایش داده شود.

همچنین:

sestatus

را اجرا کنید.

نمونه:

SELinux status:                 enabled
Current mode:                   enforcing

تفاوت ریست پسورد در AlmaLinux 8.7 و 9.1

از نظر مراحل اصلی تفاوت قابل توجهی وجود ندارد.

تفاوت اصلی معمولاً در Kernel Version است.

AlmaLinux 8 بر پایه Kernel خانواده:

4.18

و AlmaLinux 9 معمولاً بر پایه Kernel خانواده:

5.14

است.

این تفاوت باعث تغییر مراحل Reset Password نمی‌شود.

خلاصه دستورات

بعد از ورود به:

switch_root:/#

دستورات اصلی به‌ترتیب عبارت‌اند از:

mount -o remount,rw /sysroot

سپس:

chroot /sysroot

بعد:

passwd root

سپس:

touch /.autorelabel

بعد:

exit

و:

exit

سناریوی کامل

در GRUB به انتهای خط linux اضافه کنید:

rd.break

سپس:

Ctrl + X

بعد از مشاهده:

switch_root:/#

اجرا کنید:

mount -o remount,rw /sysroot

بعد:

chroot /sysroot

Password را تغییر دهید:

passwd root

SELinux Relabel:

touch /.autorelabel

خروج:

exit

و دوباره:

exit

پس از Boot با Password جدید Login کنید.

خطاهای رایج

Authentication token manipulation error

اگر هنگام اجرای:

passwd root

خطای:

Authentication token manipulation error

دریافت کردید، معمولاً /sysroot به‌صورت Read Only Mount شده است. IONOS نیز این خطا را به همین موضوع مرتبط می‌داند.

از chroot خارج شوید:

exit

سپس:

mount -o remount,rw /sysroot

و دوباره:

chroot /sysroot

بعد:

passwd root

passwd: Permission denied

ابتدا بررسی کنید:

mount | grep sysroot

اگر:

ro

مشاهده می‌شود، اجرا کنید:

mount -o remount,rw /sysroot

دستور passwd کار نمی‌کند

ممکن است هنوز وارد chroot نشده باشید.

اجرا کنید:

chroot /sysroot

سپس:

passwd root

GRUB نمایش داده نمی‌شود

سرور را Restart کنید و بلافاصله:

Shift

یا:

Esc

را فشار دهید.

در بعضی VPSها صفحه GRUB بسیار سریع عبور می‌کند.

VMware Logo نمایش داده شد

اگر در محیطی مشابه IONOS از VMware استفاده می‌شود و VMware Logo را مشاهده کردید، احتمالاً زمان ورود به GRUB را از دست داده‌اید.

سرور را مجدداً Restart کرده و زودتر Shift یا Esc را فشار دهید.

فایل‌سیستم رمزگذاری شده است

اگر Disk رمزگذاری شده باشد، ممکن است هنگام Boot نیاز به وارد کردن Password مربوط به Encryption داشته باشید.

IONOS اشاره می‌کند که در برخی شرایط Prompt مربوط به Password ممکن است بین پیام‌های Boot پنهان شود؛ در این حالت فشار دادن کوتاه Backspace می‌تواند Prompt را دوباره قابل مشاهده کند.

سیستم بعد از تغییر Password دیر Boot می‌شود

اگر اجرا کرده‌اید:

touch /.autorelabel

SELinux در حال Relabel کردن فایل‌سیستم است.

این فرآیند می‌تواند زمان‌بر باشد.

Force Reboot نکنید.

Password جدید در Console کار می‌کند ولی SSH نه

این مشکل لزوماً به Password مرتبط نیست.

تنظیم SSH را بررسی کنید:

grep -i PermitRootLogin /etc/ssh/sshd_config

همچنین:

grep -i PasswordAuthentication /etc/ssh/sshd_config

اگر Root Login یا Password Authentication غیرفعال باشد، با وجود صحیح بودن Password نمی‌توانید از SSH با root وارد شوید.

بررسی SSH پس از بازیابی

وضعیت SSH را بررسی کنید:

systemctl status sshd

پورت SSH:

ss -lntp | grep ssh

و سپس از سیستم دیگر:

ssh root@SERVER_IP

را آزمایش کنید.

بهترین روش‌ها

• قبل از Restart از Console مطمئن شوید.
• در صورت امکان Snapshot از VPS تهیه کنید.
• فقط Boot Entry اصلی را ویرایش کنید.
• تغییرات GRUB در این روش موقت هستند.
• قبل از passwd حتماً /sysroot را Read/Write کنید.
• قبل از اجرای passwd وارد chroot شوید.
• SELinux را پس از تغییر Password در نظر بگیرید.
• از Password قوی برای root استفاده کنید.
• برای مدیریت روزمره از User دارای sudo استفاده کنید.
• Root Login مستقیم از SSH را در صورت عدم نیاز محدود کنید.
• Password جدید را در Password Manager امن ذخیره کنید.

اشتباهات رایج

• Restart کردن سرور بدون داشتن Console
• از دست دادن صفحه GRUB
• ویرایش خط اشتباه در GRUB
• فراموش کردن rd.break
• فراموش کردن Remount به حالت Read/Write
• فراموش کردن chroot /sysroot
• تغییر دستی فایل /etc/shadow
• فراموش کردن SELinux Relabel
• Force Restart هنگام Relabel
• استفاده از Password ضعیف
• فعال کردن Root SSH Login بدون نیاز
• تصور اینکه مشکل SSH همیشه از Password است

چک‌لیست

پس از مطالعه این مقاله باید بتوانید:

• به Console سرور دسترسی پیدا کنید.
• وارد GRUB شوید.
• Boot Parameter را ویرایش کنید.
• rd.break را اضافه کنید.
• وارد switch_root شوید.
• /sysroot را Read/Write کنید.
• وارد محیط chroot شوید.
• Password کاربر root را تغییر دهید.
• SELinux Relabel را اجرا کنید.
• سیستم را Reboot کنید.
• با Password جدید وارد سیستم شوید.
• خطاهای رایج فرآیند را عیب‌یابی کنید.

مطالعات بیشتر و منابع رسمی

برای مطالعه بیشتر درباره Reset کردن Password در AlmaLinux 8 و 9 می‌توانید از منابع زیر استفاده کنید:

• IONOS – Reset root password in AlmaLinux 8 and 9
• Red Hat Enterprise Linux 8 – Resetting the root password using rd.break
• Red Hat Enterprise Linux 9 – Resetting the root password
• AlmaLinux Documentation

جمع‌بندی

در صورت فراموش کردن Password کاربر root در AlmaLinux 8.7 یا AlmaLinux 9.1 می‌توانید بدون نصب مجدد سیستم‌عامل و بدون حذف اطلاعات، از طریق GRUB رمز عبور جدیدی تعریف کنید.

روش اصلی شامل ورود به GRUB، اضافه کردن:

rd.break

و سپس Boot کردن سیستم با:

Ctrl + X

است.

بعد از ورود به switch_root، فایل‌سیستم اصلی را قابل نوشتن کنید:

mount -o remount,rw /sysroot

سپس وارد سیستم اصلی شوید:

chroot /sysroot

Password را تغییر دهید:

passwd root

و برای اصلاح SELinux Context در Boot بعدی:

touch /.autorelabel

را اجرا کنید.

مسیر کلی عملیات به شکل زیر است:

GRUB
  ↓
rd.break
  ↓
Ctrl + X
  ↓
mount -o remount,rw /sysroot
  ↓
chroot /sysroot
  ↓
passwd root
  ↓
touch /.autorelabel
  ↓
exit
  ↓
Reboot

مراحل اصلی در AlmaLinux 8.7 و AlmaLinux 9.1 یکسان هستند و تفاوت نسخه Kernel تأثیری بر روند کلی Reset Password ندارد. پس از Boot کامل، می‌توانید با Password جدید وارد root شوید.