مقدمه

پس از راه‌اندازی و ایمن‌سازی یک سرور، یکی از مهم‌ترین اقدامات، ارزیابی امنیتی (Security Audit) آن است. این کار به شما کمک می‌کند نقاط ضعف، تنظیمات اشتباه، سرویس‌های ناامن و پیشنهادهای امنیتی را قبل از سوءاستفاده مهاجمان شناسایی کنید.

یکی از بهترین ابزارهای رایگان برای این کار Lynis است.

Lynis یک ابزار متن‌باز برای Security Auditing، System Hardening و Compliance Testing است که بدون ایجاد تغییر در سیستم، وضعیت امنیتی سرور را بررسی کرده و گزارشی کامل از مشکلات، هشدارها و پیشنهادهای بهبود ارائه می‌دهد.

Lynis چیست؟

Lynis یک ابزار امنیتی برای سیستم‌عامل‌های لینوکسی و یونیکسی است که صدها تست امنیتی را روی سرور اجرا می‌کند.

این ابزار موارد مختلفی مانند:

• وضعیت سیستم‌عامل
• تنظیمات کرنل
• سرویس‌ها
• کاربران
• فایل‌سیستم
• SSH
• فایروال
• Cron Jobها
• مدیریت لاگ‌ها
• تنظیمات امنیتی

را بررسی می‌کند.

مهم‌ترین قابلیت‌های Lynis

• Security Audit
• Hardening Check
• Vulnerability Detection
• Compliance Audit
• پیشنهادهای امنیتی
• گزارش وضعیت سیستم
• بررسی بیش از ۳۰۰ تست امنیتی
• بدون ایجاد تغییر در سیستم

نصب Lynis

Ubuntu و Debian

sudo apt update

sudo apt install lynis -y

AlmaLinux / Rocky Linux / RHEL

ابتدا مخزن EPEL را نصب کنید:

sudo dnf install epel-release -y

سپس:

sudo dnf install lynis -y

بررسی نصب

lynis --version

نمونه خروجی:

3.x.x

اجرای اولین اسکن

برای اجرای کامل تست امنیتی:

sudo lynis audit system

پس از چند دقیقه، گزارش کاملی از وضعیت امنیتی سیستم نمایش داده می‌شود.

اجرای اسکن بدون تغییر سیستم

Lynis فقط وضعیت سیستم را بررسی می‌کند و به‌صورت پیش‌فرض هیچ تغییری در تنظیمات سرور ایجاد نمی‌کند.

محل ذخیره گزارش‌ها

گزارش اصلی:

/var/log/lynis.log

برای مشاهده:

sudo less /var/log/lynis.log

فایل گزارش نهایی

خلاصه نتایج در فایل زیر ذخیره می‌شود:

/var/log/lynis-report.dat

برای مشاهده:

cat /var/log/lynis-report.dat

بخش‌های مهم گزارش

در پایان اسکن معمولاً بخش‌های زیر نمایش داده می‌شوند:

• Warnings
• Suggestions
• Hardening Index

Hardening Index چیست؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش Lynis است.

نمونه:

Hardening index : 78

هرچه این عدد بالاتر باشد، وضعیت امنیتی سیستم بهتر است.

به‌طور تقریبی:

مشاهده هشدارها

در انتهای گزارش، بخش:

Warnings

نمایش داده می‌شود.

این قسمت معمولاً شامل مشکلات مهم امنیتی است که بهتر است در اولویت رفع قرار گیرند.

مشاهده پیشنهادها

در بخش:

Suggestions

Lynis پیشنهادهایی برای افزایش امنیت ارائه می‌دهد.

برای مثال:

• فعال کردن Firewall
• نصب Fail2Ban
• محدود کردن SSH
• غیرفعال کردن سرویس‌های غیرضروری
• بروزرسانی نرم‌افزارها

اجرای تست روی پروفایل خاص

برای بررسی بیشتر اطلاعات:

sudo lynis show details

بروزرسانی Lynis

در صورتی که نسخه جدید در مخازن موجود باشد:

Ubuntu:

sudo apt update

sudo apt upgrade lynis

RHEL:

sudo dnf upgrade lynis

چه مواردی توسط Lynis بررسی می‌شوند؟

از جمله:

• Boot Loader
• Kernel
• Authentication
• SSH
• PAM
• Firewall
• Scheduled Tasks
• Cron Jobs
• Malware Scanner
• File Permissions
• Home Directories
• Installed Packages
• Running Services
• Logging
• DNS
• Network Configuration
• Time Synchronization
• File Integrity Tools
• Rootkit Detection Tools

تفاوت Lynis و RKHunter

تفاوت Lynis و AIDE

تفاوت Lynis و Auditd

بهترین روش‌ها

• پس از نصب سیستم‌عامل، اولین اسکن را انجام دهید.
• پس از هر تغییر مهم، دوباره سرور را بررسی کنید.
• ابتدا هشدارهای بخش Warnings را رفع کنید.
• سپس پیشنهادهای بخش Suggestions را پیاده‌سازی کنید.
• Hardening Index را در بازه‌های زمانی مختلف مقایسه کنید تا میزان پیشرفت امنیت سرور را ارزیابی کنید.

اشتباهات رایج

• نادیده گرفتن هشدارهای مهم
• تمرکز فقط روی Hardening Index
• عدم بررسی فایل گزارش
• اجرای اسکن فقط یک‌بار
• تصور اینکه Lynis مشکلات را به‌صورت خودکار برطرف می‌کند

چک‌لیست

پس از اجرای Lynis، موارد زیر را بررسی کنید:

• اسکن بدون خطا اجرا شده است.
• فایل لاگ ایجاد شده است.
• فایل گزارش نهایی ایجاد شده است.
• بخش Warnings بررسی شده است.
• بخش Suggestions بررسی شده است.
• Hardening Index ثبت شده است.
• اقدامات اصلاحی برای افزایش امنیت برنامه‌ریزی شده‌اند.

جمع‌بندی

Lynis یکی از کامل‌ترین ابزارهای متن‌باز برای ارزیابی امنیت سرورهای لینوکسی است. این ابزار با اجرای صدها تست امنیتی، وضعیت سرویس‌ها، تنظیمات سیستم، کاربران، فایل‌سیستم، شبکه و بسیاری از بخش‌های دیگر را بررسی کرده و پیشنهادهای عملی برای افزایش امنیت ارائه می‌دهد.

برخلاف ابزارهایی مانند RKHunter یا Chkrootkit که بر شناسایی Rootkit تمرکز دارند، Lynis دید جامعی از وضعیت امنیتی سرور ارائه می‌کند و به همین دلیل، اجرای دوره‌ای آن پس از هر تغییر مهم در سرور یا به‌عنوان بخشی از فرآیند نگهداری منظم، به‌شدت توصیه می‌شود.

کیان پور