چگونه فضای دیسک را در لینوکس محاسبه کنیم؟

مدیریت فضای دیسک در لینوکس یکی از وظایف مهم برای هر کاربر و به‌ویژه مدیران سیستم است. زمانی که روی یک سرور یا سیستم لینوکسی کار می‌کنید، کنترل میزان مصرف فضای ذخیره‌سازی اهمیت زیادی دارد؛ چرا که پر شدن غیرمنتظره دیسک می‌تواند باعث اختلال در سرویس‌ها یا حتی از کار افتادن کل سیستم شود. خوشبختانه لینوکس ابزارهای قدرتمندی مانند df، fdisk و du را در اختیار شما قرار می‌دهد. با استفاده از این ابزارها می‌توانید به‌سادگی میزان مصرف دیسک و پوشه‌ها را بررسی کرده و همیشه وضعیت فضای ذخیره‌سازی سیستم خود را تحت کنترل داشته باشید. در ادامه روش استفاده از این دستورات را توضیح می‌دهیم.

۱. بررسی وضعیت کلی فضای دیسک با df

رایج‌ترین دستور برای مشاهده فضای دیسک:

df -h

این دستور مقدار فضای مسیرهای مختلف را نمایش می‌دهد. ستون Mounted on نشان می‌دهد هر پارتیشن روی چه مسیری mount شده است. مسیر / همان روت سیستم است که معمولاً مهم‌ترین بخش سرور شما محسوب می‌شود. برای مثال ممکن است خروجی نشان دهد دیسک ۵۸ گیگابایت است و ۴۸ گیگابایت آن قابل استفاده است.

نکته: بعضی مواقع ممکن است مسیر tmpfs پر شود و عملکرد سرور دچار مشکل گردد. در چنین شرایطی، ساده‌ترین راهکار ریستارت کردن سرور با دستور زیر است:

reboot

۲. نمایش دیسک‌ها و پارتیشن‌ها با fdisk

برای مشاهده لیست دیسک‌های موجود و پارتیشن‌بندی آن‌ها می‌توانید از دستور زیر استفاده کنید:

fdisk -l

این دستور اطلاعات دقیقی از دیسک‌های متصل به سیستم، اندازه کل آن‌ها، نوع و جدول پارتیشن‌ها ارائه می‌دهد. با این ابزار می‌توانید متوجه شوید چه تعداد دیسک دارید و هرکدام چه ظرفیتی دارند.

۳. بررسی حجم پوشه‌ها با du

اگر بخواهید بدانید کدام پوشه‌ها بیشترین فضا را اشغال کرده‌اند، دستور du بهترین گزینه است:

du -sh *

• -s خلاصه حجم هر پوشه را نشان می‌دهد.
• -h باعث می‌شود حجم‌ها به‌صورت خوانا (MB/GB) نمایش داده شوند.
• * یعنی همه فایل‌ها و پوشه‌های موجود در مسیر فعلی بررسی شوند.

این دستور به‌ویژه برای پیدا کردن پوشه‌هایی که بیش از حد فضای سرور را مصرف کرده‌اند بسیار کاربردی است.

جمع‌بندی

• با دستور df -h می‌توانید وضعیت کلی فضای دیسک را بررسی کنید.
• با دستور fdisk -l جزئیات دیسک‌ها و پارتیشن‌ها را مشاهده خواهید کرد.
• با دستور du -sh * می‌توانید پوشه‌های پرحجم را پیدا کنید.

ترکیب این سه ابزار به شما امکان می‌دهد هم فضای سخت‌افزاری و هم مصرف نرم‌افزاری دیسک را کنترل کرده و از بروز مشکلات ناشی از پر شدن دیسک جلوگیری کنید.