راهنمای جامع سیستم‌های پشتیبان‌گیری (Backup) در DirectAdmin

مقدمه

پشتیبان‌گیری یا همان Backup یکی از اساسی‌ترین اقدامات در مدیریت سرور و هاست است. بدون داشتن بکاپ مطمئن، هرگونه مشکل سخت‌افزاری، خطای کاربری یا حمله سایبری می‌تواند منجر به از دست رفتن دائمی اطلاعات شود. به همین دلیل، کنترل‌پنل DirectAdmin دو روش قدرتمند برای پشتیبان‌گیری ارائه می‌دهد تا مدیران و کاربران بتوانند با خیال راحت اطلاعات خود را ذخیره و در صورت نیاز بازیابی کنند.

در این مقاله تمام جزئیات مربوط به سیستم‌های بکاپ DirectAdmin را بررسی می‌کنیم:

1. بکاپ اختصاصی DirectAdmin (توصیه‌شده)
2. System Backup (بکاپ سیستمی)
3. روش‌های زمان‌بندی و ذخیره‌سازی
4. مدیریت بکاپ در سطوح مختلف (کاربر، نماینده و مدیر کل)
5. قابلیت‌های پیشرفته مانند فشرده‌سازی، مانیتورینگ و تنظیمات CLI

۱. بکاپ اختصاصی DirectAdmin (روش توصیه‌شده)

این روش برای هر کاربر یک فایل فشرده با فرمت tar.gz یا tar.zst ایجاد می‌کند که شامل تمام اطلاعات مربوط به آن حساب کاربری است.

محتوای بکاپ:

• دیتابیس‌ها
• اکانت‌های ایمیل و تمام محتوای آن‌ها
• دامنه‌ها و زیردامنه‌ها
• وب‌سایت‌ها و فایل‌ها
• اکانت‌های FTP و تنظیمات مربوطه

مزایای اصلی:

• بازگردانی تنها با یک کلیک
• مناسب برای انتقال اکانت‌ها بین سرورها
• ساده و قابل استفاده در سه سطح (کاربر، نماینده و مدیر کل)

مسیرهای دسترسی:

• Admin Level: مسیر Admin Backup/Transfer
• Reseller Level: مسیر Manage User Backups
• User Level: مسیر Site Backup

۲. بکاپ سیستمی (System Backup)

این نوع بکاپ تنها از طریق سطح Admin Level قابل دسترس است:
Admin Level -> System Backup

ویژگی‌ها:

• استفاده از ابزار خارجی sysbk
• بکاپ‌گیری از اطلاعات کاربران به‌همراه فایل‌های سیستمی (مانند exim.conf یا directadmin.conf)

مزایا:

• امکان انتخاب مسیرها و فایل‌های دلخواه برای بکاپ

محدودیت‌ها:

• ریستور یک‌کلیکی ندارد (باید به صورت دستی بازگردانی شود)
• برای بکاپ‌گیری از راه دور (Remote FTP) نیاز به نصب بسته‌ی ncftp است

۳. بکاپ‌گیری زمان‌بندی‌شده (Scheduled Backup)

از مسیر:
Admin Level -> Admin Backup/Transfer

مراحل تنظیم بکاپ زمان‌بندی‌شده:

۱. انتخاب کاربران

• All Users: بکاپ همه کاربران (حتی کاربران جدیدی که در آینده ایجاد می‌شوند)
• Selected Users: بکاپ فقط کاربران انتخابی

۲. تنظیم زمان‌بندی (Cron)

مثال: برای اجرای بکاپ هر شب رأس ساعت ۱۲ شب:

Minute: 0
Hour: 0
Day of month: *
Month: *
Day of week: *

🔗 برای ساخت دستور کران می‌توانید از ابزار crontab.guru استفاده کنید.

۳. انتخاب محل ذخیره‌سازی بکاپ

• لوکال (Local)
• ریموت (Remote FTP) ← کافیست اطلاعات دسترسی FTP وارد شود.

۴. انتخاب نوع داده‌ها

• All Data: بکاپ کامل از همه اطلاعات
• Selected Data: انتخاب دستی (فقط دیتابیس‌ها، فقط ایمیل‌ها و …)

۵. تایید و ذخیره

با کلیک روی گزینه‌ی Schedule زمان‌بندی ذخیره خواهد شد.

۴. مدیریت بکاپ در سطوح مختلف DirectAdmin

الف) سطح کاربر (User Level)

• مسیر ذخیره: /home/USERNAME/backups/
• گزینه‌های موجود برای بکاپ/ریستور:
  • فایل‌ها و دامنه‌ها
  • زیردامنه‌ها
  • اکانت‌های ایمیل (اکانت‌ها، پیام‌ها، فورواردها، پاسخ‌خودکار و…)
  • اکانت‌های FTP
  • دیتابیس‌ها (کاربران، داده‌ها و تنظیمات)
• محدودیت: امکان زمان‌بندی وجود ندارد.

ب) سطح نماینده (Reseller Level)

• مسیر ذخیره: /home/RESELLER_NAME/user_backups/
• قابلیت‌ها:
  • بکاپ‌گیری از کاربران زیرمجموعه
  • ارسال پیام بعد از اتمام بکاپ
  • انتخاب NameServer و SPF (لوکال یا برگرفته از بکاپ)

ج) سطح مدیر کل (Admin Level)

امکانات کامل‌تر شامل:

• ارسال گزارش پس از اتمام بکاپ
• انتخاب نوع NameServer و SPF برای ریستور
• بررسی تداخل دامنه‌ها در سیستم
• پشتیبانی از رمزگذاری بکاپ‌ها
• بررسی لینک‌های سخت (Hard Links)
• مانیتورینگ پیشرفته و مدیریت خطاها

۵. مانیتورینگ بکاپ

در هنگام بکاپ‌گیری، وضعیت و پیشرفت عملیات در صفحه‌ی Admin Backup/Transfer نمایش داده می‌شود. این قابلیت به مدیران سرور امکان می‌دهد در لحظه وضعیت عملیات را بررسی کنند.

۶. فشرده‌سازی ZSTD

DirectAdmin علاوه بر gzip، از ZSTD نیز پشتیبانی می‌کند. این روش فشرده‌سازی سرعت بالاتر و حجم خروجی کمتری دارد.

نحوه فعال‌سازی ZSTD:

da config-set zstd 1
da config-set backup_gzip 2
systemctl restart directadmin

۷. پوشه‌های نادیده گرفته‌شده در بکاپ

برای جلوگیری از خطا یا ایجاد لوپ، برخی مسیرها از بکاپ حذف می‌شوند:

backups
user_backups
admin_backups
usr
bin
etc
lib
lib64
tmp
var
sbin
dev

۸. قابلیت‌ها و نکات پیشرفته

• افزودن تاریخ به نام بکاپ‌ها برای نظم بیشتر
• انتقال خودکار بکاپ‌ها به مسیر خارجی (مثل /mnt/backups)
• بکاپ‌گیری جداگانه از دیتابیس‌ها با CustomBuild
• امکان اجرای بکاپ و ریستور از طریق خط فرمان (CLI) حتی بدون دسترسی به پنل
• بررسی فضای دیسک قبل از شروع عملیات برای جلوگیری از خطا
• استفاده از rsync برای بکاپ سریع‌تر دایرکتوری‌ها (لوکال یا ریموت)
• نگه‌داشتن همزمان نسخه‌ی لوکال و ریموت با کمک اسکریپت post-backup
• تعمیر یا بازفشرده‌سازی بکاپ‌های خراب (tar.gz یا tar.zst)
• مدیریت خطاهای احتمالی مربوط به MySQL یا FTP در هنگام بکاپ‌گیری

جمع‌بندی

• برای کارهای روزمره و بازگردانی سریع، بکاپ اختصاصی DirectAdmin بهترین و ساده‌ترین گزینه است.
• اگر نیاز به بکاپ کامل سیستم (شامل فایل‌های سیستمی و تنظیمات) دارید، باید از System Backup استفاده کنید؛ اما به خاطر نداشتن ریستور یک‌کلیکی، استفاده از آن نیازمند دانش بیشتری است.
• توصیه می‌شود همیشه نسخه‌های محلی و ریموت بکاپ نگه‌داری شوند تا در صورت بروز مشکل روی یک سرور، نسخه‌ای امن در جای دیگر داشته باشید.