ویندوز سرور چیست و چه کاربردی دارد؟

سرورها بخش اصلی بسیاری از زیرساخت‌ های فناوری اطلاعات هستند. وب‌سایت‌ها، نرم‌افزار های سازمانی، پایگاه‌ های داده، فایل‌ های اشتراکی و حساب‌ های کاربران معمولاً روی سرور هایی اجرا یا مدیریت می‌شوند که باید به‌ صورت دائمی در دسترس باشند.

Windows Server سیستم‌ عامل سرور شرکت مایکروسافت است. این سیستم‌ عامل برای اجرای برنامه‌ ها، ارائه سرویس‌ های شبکه و مدیریت متمرکز کاربران و منابع سازمانی طراحی شده است.

در این مقاله بررسی می‌کنیم ویندوز سرور چیست، چه کاربردهایی دارد، چگونه مدیریت می‌شود و در چه شرایطی استفاده از آن انتخاب مناسبی است.

ویندوز سرور چیست؟

Windows Server پلتفرم سرور مایکروسافت برای اجرا و مدیریت برنامه‌ ها، سرویس‌ ها و Workload های سازمانی است. این سیستم‌ عامل می‌تواند روی سرورهای فیزیکی، ماشین‌ های مجازی، زیرساخت‌ های ابری یا سرورهای میزبانی‌ شده اجرا شود.

برخلاف سیستم‌ عامل‌ هایی که برای استفاده روزمره یک کاربر طراحی شده‌اند، ویندوز سرور معمولاً وظیفه ارائه سرویس به چندین کاربر، کامپیوتر یا نرم‌ افزار را بر عهده دارد.

برای مثال، یک شرکت می‌تواند از Windows Server برای انجام فعالیت‌ های زیر استفاده کند:

• ایجاد و مدیریت حساب کاربران
• اشتراک‌ گذاری فایل‌ ها در شبکه
• میزبانی وب‌ سایت و برنامه‌ های تحت وب
• اجرای نرم‌ افزارهای حسابداری و سازمانی
• میزبانی پایگاه داده
• ارائه دسترسی از راه دور

در واقع، Windows Server بستری است که سرویس‌ های مختلف یک شرکت یا سازمان روی آن نصب و اجرا می‌شوند.

تفاوت کلی Windows Server با ویندوز معمولی

ظاهر Windows Server در برخی نصب‌ها به نسخه‌های معمول ویندوز شباهت دارد، اما هدف استفاده از آن‌ها متفاوت است. تفاوت‌های فنی و کاربردی این دو سیستم‌عامل را می‌توان در مقاله تفاوت Windows Server با Windows معمولی به‌ صورت کامل بررسی کرد.

Role در Windows Server چیست؟

در Windows Server هر وظیفه اصلی سرور معمولاً از طریق یک Role مشخص می‌شود.
برای مثال، زمانی که قرار است سرور برای میزبانی وب‌سایت استفاده شود، Role مربوط به Web Server روی آن نصب می‌شود. اگر سرور وظیفه مدیریت کاربران یک شبکه را داشته باشد، Role مربوط به Active Directory روی آن فعال خواهد شد.

برخی Roleهای شناخته‌شده عبارت‌اند از:

• Active Directory Domain Services
• Web Server IIS
• DNS Server
• File and Storage Services
• Remote Desktop Services

علاوه بر Roleها، قابلیت‌های تکمیلی دیگری نیز در Windows Server وجود دارند که با عنوان Feature شناخته می‌شوند.

جزئیات این ساختار را می‌توانید در مقاله Feature در Windows Server چیست؟ مطالعه کنید.

کاربردهای ویندوز سرور

Windows Server بسته به Role ها و نرم‌ افزار های نصب‌ شده می‌تواند کاربردهای مختلفی داشته باشد.

۱. مدیریت کاربران با Active Directory

یکی از مهم‌ترین کاربردهای ویندوز سرور، راه‌اندازی Active Directory Domain Services است.
Active Directory اطلاعات مربوط به کاربران، گروه‌ ها، کامپیوتر ها و سایر منابع شبکه را در یک ساختار متمرکز نگهداری می‌کند. مدیر شبکه می‌تواند از طریق آن هویت کاربران و دسترسی آنها به منابع سازمان را مدیریت کند.
برای مثال، مدیر شبکه می‌تواند:

• برای هر کارمند یک حساب کاربری ایجاد کند.
• کامپیوتر ها را عضو شبکه سازمانی کند.
• کاربران را در گروه‌ های مختلف قرار دهد.
• سطح دسترسی به فایل‌ ها و نرم‌ افزار ها را تعیین کند.
• دسترسی یک کاربر را به‌ صورت متمرکز غیرفعال کند.

سروری که Active Directory روی آن راه‌اندازی می‌شود، معمولاً Domain Controller نام دارد.

۲. راه‌اندازی فایل‌ سرور

Windows Server می‌تواند به‌ عنوان یک فضای مرکزی برای ذخیره و اشتراک‌ گذاری فایل‌ ها استفاده شود.
در این حالت، کاربران به‌جای نگهداری فایل‌های سازمانی روی کامپیوترهای شخصی، آن‌ها را روی سرور ذخیره می‌کنند. سپس دسترسی هر کاربر یا گروه بر اساس نیاز مشخص می‌شود.
برای مثال می‌توان تعیین کرد:

• یک گروه فقط فایل‌ها را مشاهده کند.
• هر کاربر فقط به پوشه شخصی خود دسترسی داشته باشد.
• میزان فضای قابل استفاده هر بخش محدود شود.

Windows Server از قابلیت‌ های اشتراک‌ گذاری فایل و مدیریت فضای ذخیره‌ سازی برای ایجاد فایل‌ سرور های سازمانی پشتیبانی می‌کند.

۳. میزبانی وب‌سایت با IIS

IIS یا Internet Information Services وب‌ سرور مایکروسافت است که روی Windows Server نصب می‌شود.
با استفاده از IIS می‌توان وب‌ سایت‌ ها، Web APIها و برنامه‌ های تحت وب را میزبانی کرد. IIS ساختاری ماژولار دارد و با فناوری‌ های مایکروسافت، به‌ خصوص ASP.NET، یکپارچه است.
برخی از سرویس‌هایی که می‌توان روی IIS اجرا کرد عبارت‌اند از:

• وب‌ سایت‌ های استاتیک
• برنامه‌ های ASP.NET
• برخی وب‌ سایت‌ های PHP
• Web API

در IIS می‌توان برای هر سایت دامنه، پورت، گواهی SSL و تنظیمات اجرایی جداگانه تعریف کرد.

۴. اجرای SQL Server و پایگاه داده

بسیاری از برنامه‌ های ویندوزی و سازمانی از Microsoft SQL Server برای ذخیره اطلاعات استفاده می‌کنند.
SQL Server یک نرم‌ افزار جداگانه است که می‌تواند روی Windows Server نصب شود. بنابراین Windows Server سیستم‌ عامل سرور و SQL Server سیستم مدیریت پایگاه داده محسوب می‌شود.
این ساختار در نرم‌افزارهای زیر بسیار رایج است:

• نرم‌ افزار های حسابداری
• سامانه‌ های اتوماسیون اداری
• نرم‌ افزار های مدیریت ارتباط با مشتری
• سایت‌ ها و برنامه‌ های مبتنی بر ASP.NET

در برخی زیرساخت‌ ها، وب‌سایت روی IIS اجرا می‌شود و اطلاعات آن در SQL Server ذخیره خواهد شد.

۵. راه‌اندازی DNS Server

DNS نام سیستم‌ ها و سرویس‌ها را به آدرس IP مرتبط می‌کند. برای مثال، کاربران یک شبکه می‌توانند به‌جای وارد کردن IP سرور، از یک نام مشخص استفاده کنند:

ns1.example.com

DNS در شبکه‌ های دارای Active Directory اهمیت زیادی دارد؛ زیرا کاربران و کامپیوترها برای پیدا کردن سرویس‌ های شبکه و Domain Controller ها از آن استفاده می‌کنند.
تنظیم DNS Server با تعیین DNS روی کارت شبکه متفاوت است. نحوه وارد کردن DNS روی خود سرور را می‌توان در مقاله تنظیم DNS در کارت شبکه مطالعه بفرمایید.

۶. دسترسی از راه دور به سرور

مدیر سرور می‌تواند بدون حضور فیزیکی در محل سرور، از راه دور به Windows Server متصل شود و آن را مدیریت کند.
Remote Desktop یکی از روش‌ های متداول اتصال به سرورهای ویندوزی است. این قابلیت امکان مشاهده صفحه سرور و کار با آن را از طریق یک سیستم دیگر فراهم می‌کند. Windows Server همچنین می‌تواند برای ارائه برنامه‌ ها و محیط‌ های کاری مدیریت‌ شده به کاربران راه دور استفاده شود.
نحوه راه‌اندازی این دسترسی را می‌توانید در مقاله فعال‌سازی Remote Desktop مطالعه بفرمایید.

ابزارهای مدیریت Windows Server

ویندوز سرور را می‌توان با ابزارهای گرافیکی و خط فرمان مدیریت کرد.

Server Manager

Server Manager کنسول مدیریتی داخلی Windows Server است. مدیر سیستم می‌تواند از طریق آن وضعیت سرور را مشاهده کند، Roleها و قابلیت‌ ها را نصب کند و سرورهای محلی یا راه دور را مدیریت کند.
نحوه استفاده از قسمت‌ های مختلف این ابزار در مقاله آشنایی با Server Manager بررسی خواهد شد.

Windows Admin Center

Windows Admin Center ابزار مدیریتی مبتنی بر مرورگر برای مدیریت سرورهای ویندوزی است. این ابزار می‌تواند برای مدیریت سرورهای فیزیکی، مجازی، داخلی یا میزبانی‌ شده استفاده شود.
نصب، اتصال سرورها و قابلیت‌ های این ابزار را می‌توانید در مقاله آشنایی با Windows Admin Center مطالعه بفرمایید.

PowerShell

PowerShell محیط خط فرمان و اسکریپت‌نویسی مایکروسافت برای مدیریت و خودکارسازی وظایف مدیریتی است.
مدیران سرور می‌توانند با PowerShell سرویس‌ ها را مدیریت کنند، تنظیمات سیستم را تغییر دهند، اطلاعات سرور را دریافت کنند و عملیات تکراری را با اسکریپت خودکار کنند.
دستورات پایه و کاربرد های آن در مقاله آشنایی با PowerShell در Windows Server بررسی می‌شوند.

امنیت ویندوز سرور

Windows Server پس از نصب باید متناسب با سرویس‌های مورد استفاده ایمن‌سازی شود.
اقدامات اولیه امنیتی شامل موارد زیر هستند:

• استفاده از رمز عبور قوی برای حساب Administrator
• نصب منظم به‌ روزرسانی‌ های امنیتی
• فعال نگه داشتن Windows Firewall
• بررسی Event Log ها
• حذف سرویس‌ ها و برنامه‌ های غیر ضروری

جمع‌بندی

در پاسخ به این سؤال که ویندوز سرور چیست، می‌توان گفت Windows Server سیستم‌ عامل سرور مایکروسافت برای اجرای برنامه‌ ها، ارائه سرویس‌ های شبکه و مدیریت متمرکز منابع سازمانی است.

Windows Server می‌تواند روی سرور اختصاصی، VPS، VDS، سرور ابری یا سخت‌ افزار داخلی سازمان نصب شود.
از مهم‌ترین کاربردهای ویندوز سرور می‌توان به مدیریت کاربران با Active Directory، اشتراک‌گذاری فایل‌ها، میزبانی وب‌سایت با IIS، اجرای SQL Server و ارائه دسترسی از راه دور اشاره کرد.